CỜ VUA

Cờ vua tiếng anh được gọi là Chess hay còn gọi là cờ quốc tế. Đây là một môn thể thao trí tuệ phổ biến nhất thế giới. Nó được xem là một môn thể thao vì có sự thi đấu giữa 2 người. Nhưng môn thể thao này lại không tập trung rèn luyện thân thể mà để rèn luyện trí tuệ, tư duy và bản lĩnh.

Tuy nhiên, môn thể thao này rất phức tạp. Một bàn cờ vua chỉ có 64 ô và 32 quân cờ nhưng cách đi cờ vua rất đa dạng. Cho dù là người chơi giỏi nhất cũng không thể tính được hết các nước đi trong cờ vua. Theo tính toán sơ bộ, số lượng nước đi có thể vượt qua cả số lượng các nguyên tử có trong vũ trụ.

Tìm hiểu luật thi đấu cờ vua cho người mới bắt đầu

Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc chơi cờ vua rất có ích đối với sự tư duy, sự sáng tạo trong bán cầu não. Do vậy, rất nhiều người đã tìm hiểu và yêu thích bộ môn này. 

Tuy nhiên, để hiểu về cờ vua bạn phải nắm được luật thi đấu. Luật thi đấu cờ vua bao gồm 3 nội dung chính: Cách tính điểm, các quy tắc trong thi đấu và thời gian thi đấu.

Cách chơi và tính điểm cờ vua như thế nào?

Người chơi cờ vua còn được gọi là kỳ thủ. Cách chơi cờ vua có chút phức tạp nên đòi hỏi người chơi phải có óc phán đoán và trí tuệ.

Nhiệm vụ của người chơi cờ vua là tiêu diệt được quân vua của đối phương hoặc làm đối phương hết nước đi bạn sẽ là người chiến thắng.

Các quy tắc trong thi đấu cờ vua

Quy tắc cho từng quân cờ

Cờ vua được nhìn nhận như một trò chơi chiến tranh trừu tượng hay là một cuộc đấu trí tuệ. Cho nên, trong thi đấu cờ vua cũng có những quy tắc riêng cho từng quân cờ. 

Liên đoàn cờ vua quốc tế – Fédération internationale des échecs (FIDE) đã đưa ra một hệ thống quy định chuẩn với từng quân cờ như sau:

Quy định cách đi quân Xe

Quân xe được ký hiệu là R, viết tắt của từ Rook. Quân xe là quân nặng nên chức năng của nó rất mạnh, đặc biệt là đầu ván cờ. Vì vậy, muốn chiến thắng người chơi cần tận dụng tốt ưu điểm của nó.

  • Quân cờ này chỉ được phép đi trên đường thẳng theo hàng ngang hoặc hàng dọc trống. 
  • Việc này có nghĩa là không được vượt qua quân cản đường của cả quân ta và quân đối phương. 
  • Quân xe có thể tiến lùi tự do chỉ cần không bị chặn hoặc đi chéo.
  • Có một trường hợp đặc biệt về cách di chuyển của quân xe, đó là khi nhập thành. Khi người chơi quyết định nhập thành, quân xe có thể nhảy qua và đứng sát cạnh quân Vua.

Thao tác ”ăn quân” của đối phương thì sẽ được chiếm luôn vị trí vừa ăn. Theo bảng giá trị, 1 quân xe được tính bằng 5 điểm.

Cách đi của quân mã (ngựa) trong cờ vua

Quân tượng được ký hiệu là B, viết tắt của từ Bishop. Nếu quân xe mạnh ở đầu ván cờ thì càng về tàn cuộc, quân tịnh càng mạnh. Nên người chơi phải có chiến thuật bảo vệ quân tượng càng lâu càng tốt.

  • Quân tượng có thể đitheo đường chéo và không giới hạn số ô di chuyển. Cũng như quân xe, quân tịnh  cũng có thể tiến lùi thoải mái. 
  • Quân tịnh khác với quân xe ở chỗ không được đi ngang và cũng không được phép ăn quân ngang.
  • Trường hợp ăn quân sẽ chiếm ô vừa ăn. Khi ăn quân mà vượt qua ô vừa ăn thì là phạm luật. Giá trị của quân tịnh là 3 điểm. 

Cách đi của quân Hậu

Quân hậu được ký hiệu là Q, viết tắt của từ Queen. Quân hậu là sự kết hợp hoàn hảo giữa quân xe và quân tịnh nên quân hậu luôn thể hiện sức mạnh của mình trong suốt trận đấu. Cho nên, đây được đánh giá là quân cờ quyền lực nhất trên bàn cờ vua.

  • Nước đi của quân hậu là sự kết hợp hoàn hảo giữa hướng đi của quân xe và quân tịnh
  • Cách ăn quân của quân Hậu tương tự như cách ăn quân của quân xe và quân tịnh. 
  • Giá trị của quân hậu là 9 điểm, cao nhất trong số những quân cờ trên bàn cờ.

Quân Mã di chuyển như thế nào?

Quân mã được ký hiệu là N, viết tắt của từ Knight. Quân mã không được dùng để tấn công, mà chủ yếu để vây cờ, đặt bẫy và phá hướng phòng thủ của đối phương.

  • Quân Mã là quân cờ được phép di chuyển theo hình chữ L. 
  • Quy luật  là 2X3 hoặc 3X2 bao gồm cả chữ L ngang. 
  • Quân mã không bị cản bởi bất kỳ quân cờ nào trên bàn cờ.
  • Có giá trị tương đương quân tịnh, quân mã được tính bằng 3 điểm.

Quy định đi chuyển của quân Tốt

Quân tốt không có bất kỳ ký hiệu nào. Trong trường hợp quân tốt của đội nào tiến đến hàng cuối cùng của đối phương thì sẽ được phong chức. Tùy vào ý đồ của đối phương, quân tốt có thể được phong là quân hậu, quân tịnh, quân mã, quân xe. Lưu ý, những quân được phong là những quân đã bị “ăn” và đang bị đá khỏi bàn cờ.

  • Trong cờ vua, quân tốt chỉ được phép tiến không được phép lùi. 
  • Trong nước cờ đầu tiên, người chơi được phép đi 2 ô hoặc 1 ô tùy bạn lựa chọn. 
  • Sau nước cờ đầu tiên bạn chỉ được đi quân tốt 1 ô 1 lần.
  • Quân tốt không được ăn quân thẳng hàng nhưng lại được ăn quân chéo. Khi ăn quân, quân tốt của bạn sẽ thay thế con vừa bị ăn và tiếp tục tiến lên tại vị trí đó.
  • Trong trường hợp ở nước cờ đầu tiên bạn đi tốt 2 ô liên tiếp. Nếu vị trí này ngang hoặc vượt lên quân tốt của đội đối phương, quân tốt của bạn sẽ bị bắt. Trường hợp này được gọi là bắt tốt qua đường.

Quân tốt là quân cờ có giá trị thấp nhất ở đầu trận đấu. Nhưng càng về tàn cuộc, giá trị của quân tốt ngày càng tăng. Nắm được đặc điểm này nên những kiện tướng giỏi sẽ không hi sinh tốt bừa bãi ở đầu trận đấu.

Chia sẻ cách thi đấu cờ vua chi tiết 2020

Quân Vua đi như thế nào?

Quân Vua có ký hiệu là K, viết tắt của từ King. Đây không phải là quân cờ mạnh nhất nhưng lại là quân cờ quan trọng nhất. Bạn sẽ thua khi để mất quân vua.

Là quân cờ quyết định kết quả trận đấu nên quân vua đi rất tự do. 

  • Có thể đi chéo, đi ngang, đi dọc, thậm chí là tiến lùi tùy thích. Quân vua di chuyển mỗi ô là 1 nước cờ.
  • Quân vua cũng có thể ăn quân và thay thế vị trí của quân đó như những quân cờ khác.
  • Ngoại lệ duy nhất của quân vua là trường hợp nhập thành. Khi nhập thành, quân vua có thể đi qua 2 ô (2 nước cờ). Đồng thời, quân vua có thế di chuyển quân xe của mình về phía cột trung tâm gần nó.

Quy định về nhập thành trong thi đấu cờ vua

Trong 1 ván cờ, nhập thành được thực hiện 1 lần duy nhất. Có thể hiểu, nhập thành là đưa quân Vua về một vị trí an toàn trên bàn cờ. Nhập thành bao gồm nhập thành xa (ký hiệu là 0-0-0) và nhập thành gần (ký hiệu là 0-0).

Để thực hiện nhập thành bạn không được phép di chuyển ít nhất là 3 quân tốt “cách hậu” hoặc “cách vua” để đảm bảo an toàn sau nhập thành. Khi đó bạn sẽ phải dọn quân tượng và quân mã ra khỏi chỗ hiện có của nó.

Lưu ý: 1 lần nhập thành được tính bằng một nước cờ. Theo quy định của luật cờ vua thì quá trình này chỉ được tiến hành bằng một tay.

Thời gian thi đấu một trận cờ vua kéo dài bao lâu?

Trước khi bước vào trận thi đấu chính thức, mỗi người chơi sẽ có 2 phút để chuẩn bị. Theo luật cờ vua quốc tế, trận cờ vua sẽ kéo dài tối đa 2 giờ. Những trận thi đấu thông thường chỉ diễn ra trong 1 giờ.

Ngoài ra còn có biến thể của cờ vua là cờ nhanh. Đúng như tên gọi, 1 trận đấu cờ nhanh chỉ diễn ra trong khoảng 10 phút.

Lịch sử hình thành bộ môn cờ vua

Cờ vua là môn thể thao nổi tiếng khắp thế giới. Nhưng ” Cờ vua xuất hiện đầu tiên ở đâu ?” vẫn là câu hỏi chưa có lời giải đáp. 

Từ khoảng 1500 năm trước, cờ vua xuất hiện đầu tiên ở Bắc Ấn Độ và sau đó lan rộng ra toàn lục địa Châu Á. Đế quốc Hồi giáo Ả Rập đã mang cờ vua đến với Châu Âu.

Chính thức du nhập vào Việt Nam năm 1978. Cờ vua đã được Tổng cục Thể dục thể thao chấp thuận cho phát triển rộng rãi. 

Năm 1990, đội tuyển cờ vua Việt Nam được thành lập và chính thức tham dự thi đấu tại Novi-sad, Nam tư, Olympiad 1990. Đây là sự kiện đánh dấu sự có mặt của đội tuyển Việt Nam trên đấu trường cờ vua quốc tế

Các giải đấu cờ vua lớn không thể bỏ qua

Bộ môn cờ vua rất phổ biến, vì vậy nhiều giải đấu lớn đã được tổ chức. Có thể kể đến một số giải đấu lớn được tổ chức thường niên như:

Giải vô địch cờ vua thế giới: Đây là giải đấu được tổ chức 2 năm một lần vào những năm chẵn. Mục đích của giải này là để tìm ra nhà vô địch thế giới về cờ vua.

Giải cờ vua Aeroflot mở rộng: Đây cũng là giải đấu cờ vua thường niên, được tổ chức tại Moskva, do hãng hàng không Aeroflot tài trợ. Giải đấu được bắt đầu từ năm 2002. Sau đó đã nhanh chóng trở thành một trong những giải cờ vua mở rộng được nhiều người quan tâm nhất. 

Olympiad Cờ vua: Đây là một giải đấu quy tụ tất cả các đội cờ vua trên thế giới đến tham gia thi đấu. Sự kiện này được tổ chức bởi Fide với quy luật 2 năm 1 lần.

Các nhà vô địch cờ vua trên thế giới.

  • Karl Ernst Adolf Anderssen là một kỳ thủ cờ vua người Đức. Ông được xem là kỳ thủ cờ vua hàng đầu thế giới.
  • Paul Charles Morphy cái tên không thể nhắc đến của cờ vua người Mỹ. Ông được coi là thần đồng cờ vua và là bậc thầy cờ vua vĩ đại nhất. Tuy sự nghiệp của ông rất huy hoàng nhưng nó không kéo dài.
  • Wilhelm (sau đổi thành William) Steinitz là một kỳ thủ người Áo và sau này là người Mỹ. Ông là nhà vô địch cờ vua thế giới đầu tiên  được thừa nhận bởi FIDE.
  • Emanuel Lasker là vận động viên cờ vua, nhà toán học, triết học, người Đức.Ông đã giành giải vô địch cờ vua thế giới và giữ vững danh hiệu này trong suốt 27 năm.
  • José Raúl Capablanca y Graupera là một kỳ thủ người Cuba. Năm 1921 ông dành giải vô địch cờ vua thế giới. Nổi tiếng với kỹ năng cờ tàn xuất chúng, ông được đánh giá là một trong những kỳ thủ vĩ đại nhấ mọi thời đại.

Những trang thiết bị thi đấu cờ vua

Khác biệt với những môn thể thao khác, cờ vua là môn thể thao không cần quá nhiều trang bị. Thứ duy nhất người chơi cần chuẩn bị là kinh nghiệm và chiến thuật chơi.  Ngoài ra, để có thể đấu cờ vua thì cần có bàn cờ và quân cờ vua.

Bàn cờ vua

Trận đấu cờ vua được diễn ra trên một bảng hình vuông được gọi là bàn cờ. Một bàn cờ gồm 8 hàng đánh số từ 1 đến 8 và 8 cột đánh chữ từ a đến h. Sẽ có 64 ô hình vuông với hai màu đậm nhạt xen kẽ.

Cờ vua 2 người sẽ có hai người ngồi đối diện nhau. Mỗi người chơi sẽ có một ô màu nhạt ở hàng cuối cùng bên tay phải của mình.

Quân cờ vua

Mỗi người tham gia thi đấu cờ vua sẽ có 16 quân cờ để bắt đầu trận đấu. Trong đó gồm 8 tốt, 2 mã, 2 tượng, 2 xe, 1 hậu và 1 vua. Một người cầm quân đen và một người cầm quân trắng. Người nào cầm quân màu gì sẽ tự thỏa thuận. Hoặc do trọng tài quyết định trong những trận thi đấu lớn. Thông thường, người cầm màu trắng sẽ được đi trước.

Quân hậu và quân xe được gọi là quân nặng, còn tượng và mã được gọi là quân nhẹ.

Một số thuật ngữ liên quan

  • Chĩa: Còn gọi là đòn đôi, chĩa đôi, đòn kép (tiếng Anh: fork) là một tình huống khi một quân uy hiếp hai hay nhiều quân của đối phương cùng một lúc. Thông thường rất khó cho đối phương để bảo vệ cả hai quân của mình trong cùng một nước đi khi bị tấn công.
  • Ghim: Còn gọi là giằng quân (tiếng Anh: pin), cũng có thể sử dụng để ngăn chặn quân đối phương di chuyển bằng cách đe dọa gián tiếp bất kỳ quân nào đứng sau quân bị ghim nếu quân bị ghim đó di chuyển.
  • Xiên (tiếng Anh: skewer): Là một tình huống ngược với ghim khi quân có giá trị cao hơn đang bị tấn công và nó lại đứng trước quân ít giá trị hơn.

Cờ vua đã xuất hiện từ ngàn năm nay bằng sự kết hợp của trí tuệ và nghệ thuật. Trải qua bao nhiêu thế kỷ, từ một thú chơi, cờ vua dần mang tính thể thao thử thách trí thông minh, óc sáng tạo của con người.

Trên đây là bài viết khái quát nhất về những gì cần biết khi bắt đầu tham dự vào bộ môn này. Hy vọng bài viết sẽ giúp ích cho bạn khi muốn tìm hiểu về bộ môn thể thao mang tính chiến thuật, chiến lược này. Hãy ghé qua thethao24h.vn để theo dõi những trận cờ vua trực tuyến kịch tính cũng như thông tin về các giải đấu lớn đang và sắp diễn ra.

 

Đón xem: Tin Tức Cờ Vua