BÓNG RỔ

Bóng rổ tiếng anh là basketball (Basketball game). Đây là một môn thể thao thi đấu đối kháng trực tiếp giữa những người chơi bóng rổ (Basketball Player). Điểm sẽ được ghi bằng cách cố gắng đưa bóng vào rổ của đội đối phương và hạn chế đối phương ném bóng vào rổ của đội mình. Một trận đấu thường có 2 đội thi đấu, mỗi đội gồm năm người trên sân. 

Bóng rổ là bộ môn thể thao hấp dẫn với kĩ thuật thi đấu nhuần nhuyễn và yêu cầu khả năng phối hợp nhóm cao. Môn thể thao này cũng được các chuyên gia dinh dưỡng và giáo dục ở các nước phát triển khuyến khích vì nó có tác động toàn diện đến cơ thể, đặc biệt là bóng rổ trẻ em.

Luật thi đấu trong bóng rổ

Tuy bóng rổ là trò chơi giải trí hằng ngày và chủ yếu để rèn luyện sức khỏe cũng như vóc dáng. Thế nhưng, trò chơi sẽ trở nên thú vị và kịch tính hơn nếu có áp dụng luật chơi. Để hiểu về luật chơi bóng rổ, bạn cần tìm hiểu về 3 điều: Cách tính điểm, quy tắc khi thi đấu và thời gian thi đấu.

Cách tính điểm trong thi đấu bóng rổ

Cách tính điểm bóng rổ cũng đơn giản như cách chơi bóng rổ, người chơi chỉ cần ném bóng vào rổ đối phương là sẽ được tính điểm. Tuy nhiên được tính bao nhiêu điểm thì còn tùy thuộc vào vị trí ném đứng ném bóng. 

Thông thường, khi ném bóng vào rổ của đối phương, đội của bạn được 2 điểm và trả bóng lại cho đội còn lại. 

Tuy nhiên, nếu người chơi ném bóng vào rổ từ vị trí ngoài vạch 3 điểm thì quả bóng quả bóng đó sẽ có giá trị 3 điểm. Người chuyên ném bóng 3 điểm được gọi là 3-pointer. Tuy nhiên, một quả ném phạt chỉ có giá trị 1 điểm. 

Bóng rổ có cách tính điểm khá đặc biệt nhưng hợp lý

Các quy định, quy tắc trong thi đấu bóng rổ

Với các bộ môn mang tính đối kháng cao như bóng rổ thì các quy định, quy tắc trong thi đấu là vô cùng cần thiết. Để dễ dàng giành được phần thắng bạn cần nắm rõ về cách chơi và luật cụ thể.

Quy định về sân thi đấu

Kích thước sân

Chiều dài 28m, chiều rộng là 15m tính từ mép trong của đường biên. Các Liên đoàn quốc gia có quyền thay đổi kích thước sân thi đấu của liên đoàn, nhưng kích thước tối thiểu phải là: chiều dài là 26m, chiều rộng là 14m.

Vạch kẻ

  • Tất cả các đường biên được kẻ cùng một màu (thường là màu trắng), rộng 5cm và dễ nhìn. 
  • Đường giữa sân nằm song song với đường cuối sân, cắt biên ở điểm chính giữa. Đồng thời, kéo dài ra bên ngoài đường biên dọc 15cm. 
  • Đường ném phạt với chiều dài là 3,6m được kẻ song song với đường kẻ mép cuối của sân. Mép ngoài của đường ném phạt cách mép trong của đường biên ở cuối sân là 5,80m.

    Sân bóng rổ

Kích thước trụ bóng rổ

  • Nếu có ai đó thắc mắc rổ bóng rổ cao bao nhiêu thì đây chính là câu trả lời. Chiều cao của rổ bóng từ vành rổ đến mặt sân là 3,05 m.
  • Kích thước tiêu chuẩn của bảng rổ là: rộng 1,8m và cao 1,05m.
  • Vành rổ rộng 45cm và đường kính vòng sắt dao động từ 1,5 đến 2 cm.
  • Hình chiếu mặt sau của bảng bóng rổ cách đường cuối sân 1,2m.

Số lượng vận động viên

Mỗi đội bóng sẽ có không quá 12 vận động viên được phép tham dự thi đấu. Trong đó có 1 đội trưởng và 5 cầu thủ chính thức bao gồm:

  • C – Center:  Trung phong
  • PG – Point guard: Hậu vệ bao quát
  • SG – shooting guard: Công thủ toàn diện
  • SF – Small Forward: Tiền đạo
  • PF – Power Forward : Tiền vệ chính

 Còn lại là vận động viên dự bị và có thể thay thế trở thành cầu thủ chính. Ngoài ra, mỗi đội sẽ có 1 HLV hoặc trợ lý nếu có yêu cầu.

5 vị trí chính trong bóng rổ chuyên nghiệp

Trang phục thi đấu

Trang phục thi đấu của mỗi đội phải cùng màu kể cả trước và sau lưng. Tất cả các cầu thủ phải bỏ áo trong quần.Các cầu thủ của mỗi đội phải mặc áo bóng rổ có số trước ngực và sau lưng. Số áo phải rõ ràng, tương phản với màu áo.

Mọi vật dụng do các cầu thủ sử dụng phải phù hợp với trận đấu. Không được mang bất cứ vật gì được thiết kế nhằm tăng thêm chiều cao hoặc tầm với của cầu thủ, tạo ra sự lợi thế không trung thực. Tuyệt đối không được mang bất cứ vật gì gây nguy hiểm cho cầu thủ khác.

Một số lỗi phạt trong thi đấu

Nếu bóng đá có những quả đá phạt thì trong bóng rổ cũng có những quả ném phạt khi đối phương phạm lỗi. Cụ thể trong một số trường hợp sau: 

  • Phạm lỗi với vận động viên ném bóng thường được hưởng 2 đến 3 quả  ném phạt tùy thuộc vào vị trí hay thời điểm ném bóng. 
  • Các lỗi phạm khác chưa đủ để được hưởng ném phạt sẽ được cộng dồn. Chính từ luật này mà nhiều vận động viên thường cố tình phạm lỗi để gây bất lợi cho đối thủ (intentional foul). 
  • Khi số lần phạm lỗi đạt đến mức quy định thì vận động viên phạm lỗi được nhận cơ hội “1 và 1”. Nếu quả phạt đầu tiên có điểm, vận động viên đó có thêm cơ hội ném quả thứ hai. Còn nếu trượt ngay quả đầu tiên, bóng được trả về cho trận đấu.

Ngoài ra, bạn cần chú ý các lỗi trong bóng rổ khác như: Lỗi đánh tay (Arm-push violation), lỗi nhảy (Jumping violation), lỗi chạy bước (Traveling violation), lỗi bóng về sân nhà (Backcourt violation),…

Trong những cú ném của đối phương (Không phải ném phạt) thì bạn có thể giơ tay ngăn cản cú ném phạt của đối phương (Block).

Mộ số lỗi phạt trong thi đấu

Thời gian thi đấu bóng rổ kéo dài bao lâu?

Một trận đấu gồm 4 ván, mỗi ván 10 phút (giải FIBA) hay 12 phút (giải NBA). Các trận đấu ở các trường đại học thường được chơi 20 phút mỗi hiệp, trong khi ở trường trung học thì chỉ chơi 8 phút mỗi ván.

Ở các giải FIBA, NBA hay NCAA giữa mỗi hiệp được nghỉ 15 phút và 10 phút dành cho các trận đấu ở trường trung học.

Các giải đấu lớn sẽ có 5 phút hiệp phụ và 4 phút hiệp phụ ở các giải đấu trường trung học. Sau thời gian nghỉ giữa hiệp, 2 đội đổi sân cho hiệp thứ hai.

Thời gian thi đấu thực tế được tính khi trận đấu bắt đầu diễn ra, khi trận đấu không diễn ra thì không tính thời gian. Vì thế, một trận đấu thường diễn ra khá dài, tầm 2 tiếng đồng hồ.

Nguồn gốc ra đời của môn thể thao bóng rổ (History of basketball)

Có thể bạn chưa biết bóng rổ là môn thể thao dựa trên trò chơi ném đá hàng ngày. Vào năm 1891, một giáo viên thể dục thể chất tại học viện Springfield – Dr. James Naismith (1861-1936) đã sáng tạo ra bộ môn bóng rổ. 

Trang bị khi ấy mới chỉ là hai chiếc giỏ đựng hoa quả và một quả bóng đá. Mỗi đội có 9 người chơi, Naismith ném quả bóng lên không trung và phát động trận đấu. 

Môn thể thao mới này nhanh chóng được mọi người đón nhận và trở nên phổ biến trên toàn khu vực. Chẳng mấy chốc các giải đấu chuyên nghiệp được hình thành và trò chơi phổ biến đến mọi nơi trên thế giới.

Vào năm 1936, bóng rổ đã chính thức trở thành một môn thể thao Olympic.

Nguồn gốc môn bóng rổ

Du nhập vào Việt Nam từ thời thực dân Pháp xâm lược, trải qua nhiều giai đoạn phát triển, bóng rổ Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế của mình với thế giới. 

Tháng 11 năm 1992, Hội bóng rổ Việt Nam được đổi tên thành Liên đoàn bóng rổ Việt Nam và trở thành thành viên chính thức Liên đoàn bóng rổ Quốc tế. Sắp tới, người hâm mộ sẽ được chứng kiến sự xuất hiện của bóng rổ Việt Nam seagame 30.

Các giải đấu bóng rổ lớn trên thế giới

Bóng rổ là môn thể thao chưa bao giờ lỗi thời. Khoảng 20 hay 50 năm về trước, bóng rổ mỹ dường như là độc quyền. Hoa Kỳ từng là cường quốc duy nhất trong thế giới bóng rổ. 

Tuy nhiên, vị trí đó đã dần bị thay thế khi môn thể thao này trở nên phổ biến hơn và lan rộng ra các nước trên thế giới. Ngày càng có nhiều giải đấu bóng rổ mang tầm quốc tế thể hiện sự phổ biến của bộ môn này. Dưới đây là tổng hợp các giải bóng rổ thế giới mà bóng rổ wiki đã tổng hợp.

FIBA World Cup (FIBA Basketball World Cup hoặc FIBA World Cup of Basketball)

Đây là một giải vô địch bóng rổ thế giới với cấp độ quốc gia dành cho các đội tuyển nam do Liên đoàn bóng rổ quốc tế (FIBA) tổ chức. Đây được coi là một giải đấu bóng rổ uy tín và tiêu biểu nhất thế giới. Các đội tuyển được thi đấu ở giải đấu này sẽ có cơ hội tỏa sáng và danh tiếng vang xa khắp toàn cầu.

NBA (National Basketball Association) – Hiệp hội bóng rổ quốc gia

NBA là một giải đấu bóng rổ chuyên nghiệp ở khu vực Bắc Mỹ, bao gồm 30 đội. Trong đó 29 tại Hoa Kỳ và 1 ở Canada. Bóng rổ NBA là một trong 4 giải đấu thể thao chuyên nghiệp lớn nhất ở Hoa Kỳ và Canada dành cho nam.  

Olympic basketball

Phổ biến hơn cả FIBA World Cup là giải bóng rổ Olympic Basketball. Đây là thế vận hội mùa hè nổi tiếng, dẫn đầu xu hướng trên toàn thế giới. Thế vận hội này dành cho cả nam và nữ.

ABL (ASEAN Basketball League) 

Còn được biết đến với cái tên giải bóng rổ nhà nghề Đông Nam Á. Giải đấu này gồm 6 đội từ các quốc gia thuộc Đông Nam Á như: Đội bóng rổ Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Macau, Singapore, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và đặc biệt là sự góp mặt của bóng rổ Việt Nam.

Một số giải đấu bóng rổ lớn

Các cầu thủ, vận động viên nổi tiếng

Nổi tiếng từ những giải đấu lớn, các cầu thủ đã ghi danh trở thành những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới. Có thể kể đến 1 vài cái tên đình đám như:

Larry Bird: Còn được gọi là ngôi sao trong bóng rổ, Larry Bird đã ba lần liên tiếp giành được giải thưởng MVP, ba giải vô địch NBA và ghi được 3.897 điểm.

Jerry West: Được biết đến là huyền thoại NBA và là người thường xuyên tham gia vòng playoffs với đội bóng Lakers. LeBron James. Lebron James được coi là một trong những cầu thủ hay nhất trong lịch sử bóng rổ với khả năng ghi bàn của anh ấy là không thể phủ nhận. 

Kobe Bryant: Cầu thủ bóng rổ Kobe Bryant là 1 trong những cầu thủ ghi bàn hàng đầu NBA Playoffs mọi thời đại và là người dẫn đầu trong số các cầu thủ tích cực.

Kareem Abdul-Jabbar: Cầu thủ ghi bàn hàng đầu NBA và không bao giờ vắng mặt trong danh sách những cầu thủ ghi bàn hàng đầu NBA Playoffs mọi thời đại.

Và sau cùng là Michael Jordan, một huyền thoại bóng rổ đã giải nghệ.

Những trang thiết bị cần thiết trong bộ môn bóng rổ

Rổ ném bóng (Rổ bóng rổ)

Rổ ném bóng gồm có vòng cổ và lưới. Chúng đều được gắn cố định vào giá đỡ để hạn chế lực tác động mạnh vào rổ. Thay vào đó, lực sẽ tác động vào giá đỡ.

Phần vòng cổ được làm từ sắt đặt để có khả năng chịu lực. Màu sơn thường là màu cam để tạo sự nổi bật cho các vận động viên.

Phần lưới được làm từ dây màu trắng, gắn cố định vào vòng cổ.

Rổ – Thiết bị quan trọng trong thi đấu

Bóng rổ (basketball)

Quả bóng rổ đặc trưng bởi màu cam sáng. Một quả bóng được tạo nên bởi 8 miếng ghép và nối với nhau bởi đường nối màu đen.

Quả bóng rổ tiêu chuẩn có chiều ngang đường rãnh của bóng không quá 0,635cm. Chu vi của bóng nhỏ nhất là 74,9cm và không lớn hơn 78cm (size 7)

Có nhiều loại bóng rổ như bóng rổ da, cao su hay chất tổng hợp từ các thương hiệu nổi tiếng như: Bóng rổ nba, bóng rổ nike,…

Bóng trong phải được bơm căng và thử độ nảy cũng như trọng lượng tiêu chuẩn trước khi sử dụng trong trận đấu.

Đồng hồ

Là trò chơi tính thời gian nên đồng hồ là thiết bị nhất định phải có trong thi đấu. Trong 1 trận bóng rổ cần đến 4 chiếc đồng hồ với chức năng khác nhau. Cụ thể: Đồng hồ thi đấu, đồng hồ theo dõi giờ chết, đồng hồ theo dõi hội ý (timeout) và đồng hồ phụ.

Đồng hồ cần đặt ở vị trí gần với người có liên quan và giúp khán giả nhìn thấy rõ ràng.

Ngoài những thiết bị trên, khi tham gia trận đấu chuyên nghiệp người chơi nên sử dụng giày bóng rổ chuyên nghiệp. Một vài cái tên gợi ý như: giày bóng rổ adidas, giày bóng rổ anta, giày bóng rổ kyrie,…

 Một số thuật ngữ liên quan

  • Block: Dùng tay ngăn cản không cho đối thủ đưa bóng vào rổ (Không phải tình huống bóng phạt).
  • 3-pointer: Người chuyên ném 3 điểm
  • 3 point from the corner: ném 3 điểm ngoài góc
  • intentional foul: cố ý phạm lỗi (mang tính chiến thuật)
  • Time out: hội ý
  • C – Center:  Trung phong
  • PG – Point guard: Hậu vệ bao quát
  • SG – shooting guard: Công thủ toàn diện
  • SF – Small Forward: Tiền đạo
  • PF – Power Forward trung phong: Tiền vệ chính
  •  Arm-push violation: Lỗi đánh tay.
  • Jumping violation: lỗi nhảy (đang cầm bóng lên, nhảy nhưng không chuyền hoặc ném).
  • Traveling violation: lỗi chạy bước (cầm bóng chạy từ 3 bước trở lên).
  • Backcourt violation: lỗi bóng về sân nhà

Một số thuật ngữ bóng rổ cơ bản

Bóng rổ là một trò chơi tuyệt vời để rèn luyện thể lực và vóc dáng. Hi vọng, những chia sẻ trên đây sẽ mang đến cho bạn những điều thú vị và bổ ích. Đừng quên ghé qua thethao24h.vn để cập nhật tin tức thể thao nhé.

Xem thêm:

Tin tức bóng rổ

P